x

Rozszerzanie diety niemowlęcia

Kiedy wprowadzać stałe produkty do diety dziecka?

Małgorzata Jackowska

Światowa organizacja zdrowia już od 2003 roku zaleca rozpoczęcie rozszerzania diety w okolicach końca szóstego miesiąca (26 tygodnia) życia dziecka, zalecając karmienie wyłącznie piersią przez pierwsze pół roku życia dziecka a następnie kontynuowanie karmienia piersią do końca 2 roku życia lub dłużej w zależności od woli matki i dziecka (8). Podobne rekomendacje znajdziemy w standardach postępowania dla Unii Europejskiej dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci (3) i wytycznych Amerykańskiej Akademii Pediatrii (1). Polskie zalecenia również jasno mówią o tym, że wskazane jest wyłączne karmienie piersią przez pierwsze pół roku życia dziecka a następnie wprowadzanie pokarmów uzupełniających do diety przy jednoczesnym karmieniu piersią, chociaż pojawia się tam zalecenie, aby rozpocząć rozszerzanie diety nie wcześniej niż po 17 tygodniu życia dziecka, ale też nie później niż w 26 tygodniu (7). Według ESPGHAN (10) – Europejskiego Stowarzyszenia Gastroenterologii Hepatologii i Żywienia Dzieci – karmienie wyłącznie mlekiem matki jest pożądane przez pierwsze 4-6  miesięcy życia dziecka (a kontynuowanie karmienia piersią tak długo jak chcą tego matka i dziecko), oraz podany jest zakres 17-26 tygodni życia jako właściwy moment na rozpoczęcie wprowadzania pokarmów uzupełniających. Jednak patrząc na zakres podawany przez ESPGHAN i PTGHiŻD (7 i 10) koniecznie trzeba wziąć pod uwagę indywidualne oznaki gotowości dziecka do zjadania nowych produktów, bo nie sam wiek jest wyznacznikiem, ale gotowość całego organizmu dziecka, siedzenie z podparciem, zdolność do zbierania jedzenia z łyżeczki (w przeciwieństwie do spijania z niej płynnego pokarmu lub płynu), kontrola ruchów głowy, która umożliwia np. odwrócenie głowy, kiedy dziecko nie ma ochoty próbować więcej smaków (3)(7)(8)(9)(10). Pamiętajcie, że organizm malucha dojrzewa jako całość, zdrowe dziecko, którego jelita są gotowe na pierwsze pokarmy stałe będzie to pokazywało całym sobą – będzie w stanie chwycić na przykład kawałek chleba i spróbuje go zjeść, albo jeżeli podamy mu rozgniecionego ziemniaka na łyżeczce to poradzi sobie z zebraniem go ustami z łyżeczki i połknięciem. Niektóre dzieci być może będą na to gotowe niedługo po czwartym miesiącu życia, ale jednak większość osiąga ten etap rozwoju w okolicy końca szóstego miesiąca życia, stąd znaczna większość rekomendacji mówi o karmieniu wyłącznie mlekiem przez całe pierwsze półrocze życia.
Nowe produkty w diecie są dla dziecka również ważnym elementem stymulującym rozwój umiejętności motorycznych jamy ustnej oraz pozwalają na kształtowanie akceptacji dla różnego rodzaju smaków i konsystencji w późniejszym życiu (3)(5)(7)(8)(9).

W żadnym wypadku dziecko nie powinno dostawać pokarmów innych niż mleko przed końcem czwartego miesiąca życia ( a niestety wiele badań wskazuje na to, że duża liczba  dzieci ma dietę rozszerzaną przed 17 tygodniem (10). Zbyt wczesne wprowadzanie stałych produktów do diety dziecka wiąże się z ryzykiem, że dostanie ono za mało mleka, a to może wpłynąć na zmniejszenie się laktacji u matki (zasada popytu i podaży) oraz deficytu składników odżywczych u dziecka. Organizm dziecka nie jest gotowy na trawienie produktów innych niż mleko przez pierwsze pół roku życia, ponadto podawanie innych produktów może wiązać się z wprowadzeniem niebezpiecznych drobnoustrojów i spowodować np. biegunkę a w rezultacie odwodnienie (3). Rozpoczęcie rozszerzania diety przed czwartym miesiącem życia może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia otyłości w późniejszym życiu (2). 

Jeżeli pojawiają się wątpliwości czy zacząć próbowanie nowości po czwartym miesiącu czy może poczekać do końca szóstego, warto przyjrzeć się umiejętnościom dziecka. Szczególnie umiejętności siedzenia z podparciem, która pozwala na uzyskanie stabilności górnego odcinka układu pokarmowego, konieczną dla bezpiecznego jedzenia stałych produktów. Dla czteromiesięcznego niemowlęcia dwa miesiące to połowa życia, naprawdę dużo może się w tym czasie zmienić w jego organizmie. Nie ma wprawdzie potwierdzenia, że rozszerzanie diety pomiędzy 4 a 6 miesiącem  bezpośrednio zwiększa ryzyko otyłości, ale badania naukowe wskazują, że wczesne rozszerzanie diety występuje często w połączeniu z innymi zachowaniami żywieniowymi, które są powiązane ze zwiększonym ryzykiem otyłości, np. nadmierne spożycie soków owocowych czy duże spożycie cukrów (2)(6).

Literatura i źródła

  1. American Academy of Pediatrics (2012) Breastfeeding and the use of human milk. Policy statement.
  2. Daniels L., Mallan K.M. , Fildes A. , Wilson J. (2015): The timing of solid introduction in an ‘obesogenic’ environment: a narrative review of the evidence and methodological issues. Aust NZ J Public Health. 2015; Online; doi: 10.1111/1753-6405.12376
  3. Infant and young children feeding: standard recommendations for the European Union.
  4. Kramer MS, Kakuma R (2012): Optimal duration of exclusive breastfeeding (review). The Chrane Library, 2012, issue 8
  5. Menella J.A., Trabulsi J.C.(2012): Complementary foods ad flavor experiences: setting the foundation. Ann Nutr Metab 2012;60 (suppl 2): 40-50
  6. Moorcroft K.E., Marshall J.M.,  McCormick F.M. (2011): Association between timing of introducing solid foods and obesity in infancy and childhood: A systematic review. Maternal and Child Nutrition (2011), 7, pp. 3–26
  7. Szajewska i wsp. (2014): Zasady Żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii , Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne Pediatria
  8. WHO & UNICEF 2003: Feeding and nutrition of infants and young children
  9. Rapley G. Murkett T. (2011): Bobas lubi wybór. Mamania
  10. ESPGHAN (2007): Complementary feeding: a commentary by the ESPGHAN Comitee of Nutrition.  Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition 46:99–110
  11. Szajewska I wsp. (2015): Systematic review with meta-analysis: early infant feeding and coeliac disease – update 2015. Aliment Pharmacol Ther 2015; 41: 1038–1054
  12. Arden M.A., Abbot R.L. (2014): Experiences of baby-led weaning: trust, control and renegotiation
Gdzie kupisz femaltiker

Sprawdź, gdzie w Twojej okolicy można kupić nasz produkt.

Kup w internecie Znajdź sklep
Pobierz bezpłatny poradnik

Dowiedz się, jak karmić piersią i dlaczego warto robić to jak najdłużej.

Pobierz poradnik