Czy karmienie piersią zmniejsza ryzyko raka jajnika?

 Rak jajnika nazywany jest często „cichym zabójcą”, przez długi czas rozwija się bez wyraźnych objawów, a wykrywany jest zwykle w zaawansowanym stadium. To sprawia, że poszukiwanie skutecznych metod profilaktyki nabiera wyjątkowego znaczenia. Choć o roli mutacji genetycznych czy antykoncepcji hormonalnej mówi się coraz częściej, mniej znany pozostaje fakt, że na ryzyko zachorowania może wpływać także tak naturalny element życia kobiety, jak karmienie piersią. Czy chwile spędzone z dzieckiem przy piersi mogą chronić również zdrowie matki? Coraz więcej badań sugeruje, że odpowiedź brzmi: tak.   

Jakie są przyczyny zachorowania na raka jajnika? 

Rak jajnika nie ma jednej, jasno określonej przyczyny. To choroba, której rozwój zależy od wielu czynników zarówno genetycznych, jak i związanych ze stylem życia czy historią zdrowotną kobiety.

Do najważniejszych czynników zwiększających ryzyko zalicza się:

• Wiek i menopauzę – ryzyko rośnie wraz z wiekiem, szczególnie po zakończeniu okresu menopauzalnego.
• Brak stosowania antykoncepcji hormonalnej – badania pokazują, że kobiety, które stosowały doustne środki antykoncepcyjne, są mniej narażone na rozwój choroby.
• Niewielką liczbę ciąż – szczególnie ryzyko jest wyższe u kobiet, które urodziły tylko jedno dziecko.
• Endometriozę – kobiety z tym schorzeniem częściej chorują na raka jajnika.
• Obciążenia rodzinne – występowanie raka jajnika w rodzinie lub obecność mutacji genów BRCA1/BRCA2 znacząco podnosi ryzyko.

Na szczęście istnieją także czynniki ochronne. Jednym z najważniejszych jest karmienie piersią, nawet kilkumiesięczny okres laktacji obniża ryzyko zachorowania, a im dłużej trwa karmienie, tym silniejszy efekt ochronny. To pokazuje, że na pewne elementy możemy realnie wpływać i dzięki nim wspierać swoje zdrowie na przyszłość.

Jak karmienie piersią chroni jajniki? 

Choć mechanizmy, dzięki którym karmienie piersią chroni przed rakiem jajnika, nie są jeszcze w pełni poznane, naukowcy wskazują kilka najważniejszych wyjaśnień.

• Hamowanie owulacji
  Najważniejsza hipoteza mówi, że karmienie piersią czasowo zatrzymuje owulację. Mniej cykli owulacyjnych oznacza mniejszą liczbę podziałów komórek w jajnikach, a tym samym mniej okazji do pojawienia się błędów prowadzących do rozwoju nowotworu. To swego rodzaju „przerwa regeneracyjna” dla jajników.
• Dodatkowe mechanizmy ochronne
  Sam brak owulacji nie tłumaczy wszystkiego, zwłaszcza że dłuższe karmienie piersią daje jeszcze większe korzyści, nawet gdy owulacja wraca. Dlatego badacze sugerują, że laktacja może także korzystnie wpływać na układ odpornościowy, procesy zapalne czy przemiany metaboliczne, co wspólnie wzmacnia naturalną ochronę organizmu.

Karmienie piersią nie tylko wspiera rozwój dziecka, ale także daje kobiecie długofalową ochronę zdrowotną. To naturalny, dostępny dla wielu matek sposób na zmniejszenie ryzyka jednego z najtrudniejszych do leczenia nowotworów kobiecych.

Korzystny wpływ karmienia piersią – co mówią badania? 

Analiza danych obejmowała grupę kobiet chorujących na ten typ nowotworu (prawie 10 tys. przypadków) oraz grupę zdrowych kobiet (ponad 13 tys.) o średniej wieku 57 lat. Wykazano korzystny wpływ karmienia piersią na redukcję ryzyka nowotworu jajnika o 24% w grupie kobiet karmiących piersią. Po podzieleniu kobiet ze względu na długość karmienia piersią – redukcja ryzyka wyniosła 18% u kobiet, które karmiły od 1 do 3 miesięcy oraz 34% u kobiet, które miały historię karmienia piersią ponad 12 miesięcy. Co warte podkreślenia, korzystny wpływ karmienia piersią na redukcję ryzyka wystąpienia nowotworu utrzymywał się nawet przez 30 lat!  

Jest to kolejne doniesienie wskazujące na to, że zalecenia wyłącznego karmienia piersią przez co najmniej 6 miesięcy są korzystne nie tylko dla dziecka, ale także dla jego mamy; oboje otrzymują długoterminową ochronę przed wieloma schorzeniami.

Profilaktyka nowotworu jajnika 

Kobiety zaliczane do grupy wysokiego ryzyka zachorowania na raka jajnika powinny rozważyć wykonanie testu genetycznego w kierunku mutacji w genach BRCA1 i BRCA2. W celu ograniczenia ryzyka rozwoju nowotworu, po zakończeniu planowania potomstwa rekomenduje się u nich obustronne usunięcie jajników i jajowodów.

Do podstawowych działań profilaktycznych przeciw rakowi jajnika należą:

• prowadzenie zdrowego stylu życia,
• ograniczanie czynników zwiększających ryzyko,
• systematyczne wizyty u ginekologa, w tym regularne wykonywanie USG przezpochwowego.

Czynnikami, które obniżają prawdopodobieństwo zachorowania, są między innymi:

• stosowanie hormonalnej antykoncepcji,
• karmienie piersią,
• chirurgiczne usunięcie jajników i jajowodów,
• usunięcie macicy.

Karmienie piersią a ryzyko raka jajnika – podsumowanie 

Karmienie piersią to nie tylko wyjątkowa forma bliskości z dzieckiem i najlepszy start w jego życie. Jak pokazują liczne badania, laktacja daje również realną ochronę zdrowotną matce, zmniejszając ryzyko raka jajnika, jednego z najgroźniejszych nowotworów ginekologicznych. Nawet kilka miesięcy karmienia ma znaczenie, a im dłużej ono trwa, tym większe korzyści. Co więcej, efekt ochronny utrzymuje się przez dekady.

To dowód, że proste, naturalne wybory mogą mieć dalekosiężny wpływ na zdrowie kobiety. Karmienie piersią staje się więc nie tylko inwestycją w przyszłość dziecka, ale także w zdrowie jego mamy.