femaltiker-k-338422418-2.jpg

Suplementacja w okresie karmienia piersią

Suplementacja w okresie karmienia piersią

Suplementacja diety w okresie ciąży i laktacji budzi wiele kontrowersji i skrajnych wręcz opinii. Wiele mam uważa, że wystarczy zdrowa, zbilansowana dieta, aby pokryć wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Są też opinie odwrotne, które na bazie wielu nowych badań wskazują, że niektóre składniki należy suplementować. Dla przykładu zaobserwowano, że zawartość wapnia w mleku mamy nie zależy od jej diety, ale w przypadku diety niedoborowej w wapń i witaminę D – mleko kobiece było uboższe w te składniki. Eksperci również odnoszą się do potrzeb mam i suplementacji. Jako uzupełnienie tych danych dodam, że obecne rekomendacje dla witaminy D dla mam karmiących to 1500-2000 IU. Warto przeczytać całość. Poniżej cytat ze Stanowiska Ekspertów:

„W okresie laktacji wzrasta zapotrzebowanie organizmu kobiety na wiele mikroelementów. Matka karmiąca piersią powinna codziennie spożywać z dietą około 1000-1300 mg wapnia. Jednakże Luke i Eberlein zalecają znacznie wyższy poziom spożycia wapnia – 3 g/dzień. Głównym źródłem tego pierwiastka są mleko i produkty mleczne oraz ciemnozielone warzywa i rośliny strączkowe, a także suszone owoce, wzbogacane płatki śniadaniowe, orzechy i żółtko jaja. Pokrycie zapotrzebowania na wapń u kobiety w okresie laktacji można osiągnąć poprzez codzienne spożywanie około 2 szklanek mleka, ¾ szklanki jogurtu, maślanki lub kefiru, 2 plasterków sera żółtego i około 80 g półtłustego sera twarogowego oraz 15 g orzechów, 3 porcji zielonych warzyw i 2 porcji owoców. Stężenie wapnia w mleku zwiększa się w czasie pierwszego miesiąca po porodzie, a następnie po 4 miesiącu karmienia powoli się zmniejsza. Kobiety karmiące tracą z mlekiem średnio 250 mg wapnia na dobę. Stężenie wapnia w mleku jest regulowane w stosunkowo wąskim zakresie i może się nieznacznie zmieniać w trakcie laktacji. Czynnikami przyczyniającymi się do utrzymania poziomu wapnia w mleku matki są zmniejszone wydalanie wapnia z organizmu matki i wzrost jego resorpcji z kości, w szczególności z lędźwiowego odcinka kręgosłupa i szyjki kości udowej. Nie stwierdzono wpływu zwiększenia spożycia wapnia z dietą lub z suplementów na jego stężenie w mleku. Niższe stężenie wapnia w mleku zaobserwowano jednak u kobiet, które miały niedobory witaminy D i spożywały małe ilości wapnia z dietą. Suplementacja diety kobiety w okresie laktacji preparatami zawierającymi wapń jest konieczna jedynie w przypadku kobiet, które nie przyjmują wystarczającej ilości tego pierwiastka z dietą (np. w przypadku kobiet z nietolerancją laktozy lub alergią na białka mleka krowiego). Wapń jest najlepiej przyswajalny z suplementów zawierających ten pierwiastek w postaci chelatów aminokwasowych, wodorofosforanu, octanu, węglanu, cytrynianu, glukonianu lub mleczanu wapnia.

Regularna ekspozycja na promienie słoneczne stanowi istotne endogenne źródło witaminy D. Jednakże, stosowanie kremów z filtrami przeciwsłonecznymi może redukować wydajność skórnej syntezy witaminy D pod wpływem promieniowania UVB nawet o 90%. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że suplementacja witaminy D w dotychczas zalecanej dawce 400 IU/dobę (odpowiada przeciętnej podaży z preparatów wielowitaminowych) jest niewystarczająca do zbudowania odpowiednich jej zasobów zarówno u kobiety ciężarnej i karmiącej, jak i jej potomstwa. Zalecenia Kanadyjskiego Towarzystwa Pediatrycznego dla kobiet karmiących piersią sugerują stosowanie dawki 2000 IU witaminy witaminy D (szczególnie w miesiącach zimowych), ze wskazaniem na potrzebę prowadzenia okresowej kontroli stężenia 25(OH)D i wapnia w surowicy w celu oceny skuteczności tej suplementacji i ewentualnych efektów ubocznych. W przypadku stwierdzenia ciężkich niedoborów witaminy D zaleca się stosowanie dawek leczniczych witaminy D tj. 3000 – 5000 IU/d do uzyskania stężenia 25(OH)D > 20 ng/ml. Hollis i Wagner sugerują rutynowe stosowanie u matek karmiących piersią dawek witaminy D na poziomie 4000 IU/dobę. W Polsce dzienna dawka zalecana u kobiet ciężarnych i karmiących z niedoborem witaminy D3 w diecie lub z ograniczoną syntezą przez skórę wynosi 800-1000 IU na dobę.

Mleko matki jest jedynym źródłem jodu dla niemowląt karmionych piersią. Niedobory jodu w diecie kobiety ciężarnej zwiększają m. in. ryzyko poronienia czy zaburzeń rozwoju dziecka. Kobiety karmiące piersią powinny otrzymywać codzienną dawkę jodu w ilości ok. 290 μg tego pierwiastka na dobę. Nadmiar jodu w diecie matki karmiącej (powyżej 500 μg/dobę) może prowadzić do niedoczynności tarczycy i wola u noworodka. Biorąc pod uwagę brak różnic w zalecanym dziennym spożyciu jodu między dziewczętami w wieku 13-18 lat i kobietami oraz średnią zawartością jodu w mleku kobiecym wydaje się, że nie ma potrzeby dla różnicowania spożycia tego składnika w zależności od wieku. W Polsce jednym z podstawowych źródeł jodu jest sól jodowana. Aby pokryć wysokie dobowe zapotrzebowanie na jod, zaleca się spożywanie soli spożywczej (wzbogaconej jodkiem potasu) w ilości 4-6 gramów na dobę. Stwierdzono, że niedobory jodu nie występują w okresie poporodowym, a zawartość jodu w mleku kobiecym jest wystarczająca do pokrycia zapotrzebowania niemowląt. Nie wskazano na konieczność dodatkowej suplementacji diet kobiet w okresie laktacji w krajach, w których zostały skutecznie wdrożone programy jodowania produktów spożywczych. Jeżeli u kobiet karmiących zostaną stwierdzone niedobory jodu, należy wprowadzić suplementację preparatami jodku potasu w ilości 150 μg (potasowa/dietetyczna sól kuchenna lub jodowana woda), zapewniając w ten sposób pokrycie puli dobowego zapotrzebowania.

Mleko matki dostarcza dziecku kwasów tłuszczowych omega-3 (n-3) i omega-6 (n-6) oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E i K), a także prostaglandyn. Tłuszcz mleka kobiecego jest lepiej absorbowany przez układ pokarmowy niemowląt niż tłuszcz mleka krowiego. Dobrym źródłem niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w żywności są oleje roślinne – słonecznikowy, rzepakowy, krokoszowy, kukurydziany i sojowy, a także żółtka jaja, mięso, tłuste ryby i orzechy. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że zawartość w pokarmie matki niekorzystnych dla zdrowia kwasów tłuszczowych trans również zależy od jej diety i rośnie na przykład wraz ze spożyciem wyrobów cukierniczych. Średnia zawartość kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w mleku dojrzałym wynosi 0,1-0,6%, a arachidonowego (AA) 0,2-1,2%. Stosunek długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych n-6 do n-3 w mleku kobiecym wynosi około 2:1. Na ilość długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych wpływa m. in. czas trwania ciąży, okres karmienia piersią, a także jakość diety matki. Zawartość DWKT ulega obniżeniu z wydłużaniem się okresu laktacji. Stwierdzono, że zawartość DHA i AA jest dwukrotnie wyższa w siarze, w porównaniu do mleka dojrzałego. Dieta matki w niewielkim stopniu wpływa na ilość AA w jej mleku, podczas gdy poziom DHA w znacznym stopniu zależy od sposobu odżywienia. W licznych badaniach wykazano, że karmienie piersią w okresie niemowlęcym było związane ze wzrostem zdolności poznawczych w dzieciństwie. Ten wzrost był, prawdopodobnie, efektem obecności DWKT, głównie DHA we wczesnym okresie rozwoju. Lucas i wsp. wykazali, że wcześniaki, które były karmione mlekiem matki w pierwszych tygodniach życia, miały wyraźnie wyższy współczynnik inteligencji niż wcześniaki karmione sztucznie. Według Szajewskiej korzyści wynikające z suplementacji diety matki kwasem DHA nadal są przedmiotem wielu dyskusji, a korzystny efekt dotyczy tylko wybranych punktów końcowych, tj. zmniejszone ryzyko wystąpienia infekcji dróg oddechowych w 1 miesiącu życia oraz krótszy czas utrzymywania się objawów chorobowych w 1, 3 i 6 miesiącu życia. Zakłada się, że około 250 mg DHA + EPA, można dostarczyć, stosując właściwą dietę. Stanowisko Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA- European Food Safety Authority) wskazuje, że spożywanie DHA przez matkę wspomaga rozwój mózgu u niemowląt karmionych piersią. Ostatnio wskazuje się na dodatkowe korzyści związane ze spożyciem DHA przez kobiety karmiące – zmniejszenie ryzyka alergii i infekcji u niemowląt karmionych pokarmem matki ze zwiększoną ilością DHA. Najbogatszym źródłem n-3 są łosoś, makrela atlantycka, śledź i tuńczyk. Spożycie 1-2 porcji tłustych ryb morskich na tydzień pokrywa podstawowe zapotrzebowanie na DHA. Jednakże wiele obaw budzi potencjalne ryzyko spożycia nadmiernej ilości rtęci i innych metali ciężkich, co może niwelować korzyści ze spożycia DHA. Wtedy może zaistnieć potrzeba uzupełnienia diety DHA, które pochodzą z suplementów diety. Dodatkowo w Polsce roczna konsumpcja ryb
w przeliczeniu na osobę jest bardzo niska i wynosi około 12 kg, w tym około 9 kg ryb morskich, co może powodować konieczność uzupełniania diety kobiety karmiącej w DHA. Alternatywą dla ryb jako źródła kwasów omega-3 oraz uzupełnieniem tego źródła są suplementy zawierające kwasy omega-3 (np. w formie kapsułek). W przypadku podawania suplementów istnieje mniejsze ryzyko zatrucia metalami ciężkimi, które wiążą się z białkami i mogą się znaleźć w mięsie ryb. Czystym źródłem DHA w kapsułkach jest olej z alg, charakteryzujący się mniej intensywnym smakiem i zapachem. Zawiera on tylko DHA bez EPA, a ponadto preparaty te mają ściśle wystandaryzowany skład i zawartość DHA. W sprawie suplementacji DHA swoje stanowisko wyraziło Polskie Towarzystwo Ginekologiczne oraz wielodyscyplinarna Grupa Ekspertów. Stanowiska te są zgodne z opinią EFSA. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca poza spożywaniem ryb przynajmniej dwa razy w tygodniu dodatkowo dostarczanie nienasyconych kwasów tłuszczowych kobietom karmiącym na poziomie około 200-300 mg DHA/dobę. Podobne stanowisko wyraziła Grupa Ekspertów wskazując na korzyści suplementacji DHA u kobiet ciężarnych i karmiących w ilości min. 200 mg dziennie, jednak w przypadku małego spożycia ryb należy uwzględnić suplementację DHA w dawce
400-600 mg DHA/dobę”.

Powyższy tekst stanowi fragment publikacji:” Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji”. Standardy Medyczne /Pediatria 2013;10:265-79

Dokument do pobrania: http://femaltiker.pl/wp-content/uploads/2015/06/Stanowisko-Grupy-Ekspert%C3%B3w-zalecenia-%C5%BCywieniowe-dla-kobiet-w-okresie-laktacji.pdf