adobestock-59126567.jpeg

Mleko Mamy zmienne jest!

Mleko mamy zmienia się w zależności od różnych czynników. Zobacz co może wpływać na to jak zmienia się jego skład.

Mleko kobiece to żywa substancja. Jest źródłem energii, napojem i dostarcza dziecku podstawowych składników odżywczych: białka, tłuszczu i węglowodanów. W mleku są też obecne witaminy i składniki mineralne oraz liczne składniki aktywne biologicznie. Znajdują się tam składniki wspierające funkcjonowanie i rozwój układu odpornościowego (przeciwciała, cytokiny, składniki antywirusowe i antybakteryjne), komórki macierzyste i czynniki wzrostu (wsparcie dla dojrzewania tkanek i narządów w organizmie dziecka), enzymy (które wspomagają trawienie zanim układ pokarmowy dziecka sam się tego nauczy), hormony, bakterie probiotyczne i oligosacharydy, które stanowią pożywkę dla bakterii jelitowych i zapewniają optymalny rozwój mikrobioty dziecka.

To właśnie ten unikatowy skład mleka kobiecego sprawia, że karmienie piersią jest uznawane za optymalny sposób żywienia niemowląt i małych dzieci element programowania żywieniowego.

Mleko mamy zmienia się w zależności od różnych czynników. Zobacz co może wpływać na to jak zmienia się jego skład.

Wiek dziecka

W pierwszych dniach po porodzie mleko produkowane jest w niedużych ilościach (50 – 100 ml dziennie). Jest gęste i zwykle ma żółtawą barwę. Takie wczesne mleko nazywamy siarą.

W siarze znajduje się dużo więcej składników immunoaktywnych (przeciwciał, leukocytów), więcej białka, witamin A i E i karotenoidów (mają działanie przeciwzapalne), sodu i potasu niż będzie w mleku w późniejszym okresie. Wszystko to ma zapewnić noworodkowi dawkę składników wspierających odporność na pierwszy kontakt ze światem poza macicą. Ilość mleka jest mała, bo żołądek dziecka jest bardzo niewielki i tak właśnie ma być! W końcu w życiu płodowym dziecku wystarczyły składniki odżywcze dostarczane za pośrednictwem pępowiny i nie musiało jeść tak jak po narodzinach.

W kolejnych tygodniach stężenie składników wspierających odporność oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach zmniejsza się, a ilość mleka się zwiększa. Rośnie też zawartość laktozy i tłuszczu oraz witamin rozpuszczalnych w wodzie. Mleko zmienia się w ciągu pierwszych tygodni po porodzie dostosowując do bieżących potrzeb dziecka.

Czas narodzin

Aktywne składniki obecne w mleku kobiecym są szczególnie cenne dla dzieci, które rodzą się przedwcześnie.

To dzięki hormonom, cytokinom, komórkom macierzystym, antyoksydantom i czynnikom wzrostu oraz obecności dobrych bakterii w mleku mamy. Hormony obecne w mleku regulują wykorzystanie energii w organizmie dziecka, cytokiny zmniejszają ryzyko infekcji i rozwoju procesów zapalnych, komórki macierzyste i czynniki wzrostu wspierają dojrzewanie komórek, tkanek i narządów (żołądka, trzustki, nerek, mózgu), układu nerwowego i pokarmowego. Wcześniaki karmione mlekiem kobiecym mają niższe ryzyko zachorowania na martwicze zapalenie jelit, retinopatię wcześniaczą, sepsę. Wcześniaki są też bardziej narażone na choroby układu krążenia i choroby metaboliczne w przyszłości, a karmienie piersią to czynnik, który to ryzyko może zmniejszać.

Mleko mam dzieci urodzonych przedwcześnie ma wyższą zawartość białka, mniej kalorii, tłuszczu i laktozy i jest dopasowane do zaspokojenia potrzeb dziecka w tym okresie.

Mleko mam karmiących dłużej niż 12 miesięcy

Jest dostępnych kilka badań składu mleka mam karmiących piersią dłużej niż rok. Okazuje się, że mleko wcale nie traci wartości odżywczych jeśli karmimy piersią starsze dziecko. Zawiera podobną ilość laktozy i tłuszczu jak w pierwszym roku życia, ale rośnie stężenie białek i kaloryczność mleka. Prawdopodobnie wynika to z potrzeby zapewnienia dodatkowego wsparcia dla układu odpornościowego dziecka, w czasie kiedy coraz odważniej odkrywa otaczający je świat.

Płeć dziecka

Wygląda na to, że płeć dziecka wpływa na skład mleka mamy. Wynika to z różnic w rozwoju regulacji hormonalnej zależnie od płci i właśnie stąd pochodzić mogą różnice w składzie mleka produkowanego przez mamy chłopców i dziewczynek. Nie wiadomo jak dokładnie różni się mleko produkowane dla chłopca od tego produkowanego dla dziewczynki. Badania nie dają jednoznacznych odpowiedzi, ale wiemy że różnice są zauważalne.

Infekcje a skład mleka

W mleku kobiecym są obecne składniki wspierające układ odpornościowy. Jeśli mama lub dziecko chorują na chorobę infekcyjną lub w ich otoczeniu znajdują się patogeny mogące taką chorobę wywołać, to organizm mamy zaczyna produkować przeciwciała. Przeciwciała są przekazywane dziecku za pośrednictwem mleka i wspierają jego układ odpornościowy.

To dzięki temu dzieci karmione piersią mają niższe ryzyko i łagodniejszy przebieg infekcji: ucha środkowego, dróg oddechowych, układu pokarmowego, układu moczowego, a także sepsy i martwiczego zapalenia jelit.

Dodatkowym wsparciem układu odpornościowego dziecka są dostarczane za pośrednictwem mleka kobiecego bakterie probiotyczne i oligosacharydy. Mikrobiota dziecka kształtuje się głównie we wczesnym okresie poporodowym i zależy od sposobu narodzin, ale to karmienie piersią jest niezwykle ważnym czynnikiem który wpływa na jej dalsze kształtowanie.

Po pierwsze dziecko otrzymuje bakterie typowe dla mikrobioty mamy (pochodzą z mleka i skóry mamy) oraz oligosacharydy mleka kobiecego. Oligosacharydy to specyficzne cukry, które są wykorzystywane przez bakterie, w szczególności bifidobakterie (to one są uznawane za typowe dla niemowlęcego układu pokarmowego). Te dobre bakterie zasiedlają układ pokarmowy dziecka, żywią się oligosacharydami i produkują związki (krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe) wpływające na programowanie szeregu mechanizmów w organizmie dziecka, w tym na funkcjonowanie układu odpornościowego i dojrzewanie śluzówki jelit. Prawidłowa mikrobiota układu pokarmowego w okresie niemowlęcym jest wiązana z niższym ryzykiem wystąpienia chorób autoimmunologicznych takich jak cukrzyca typu I, astma, przewlekłe choroby zapalne jelit, ale też otyłości i chorób metabolicznych.

Czy odżywianie matki wpływa na skład jej mleka?

Wiemy, że sposób odżywiania może wpływać na zawartość wybranych składników odżywczych w mleku kobiecym. Dotyczy to szczególnie składników związanych z frakcją tłuszczową mleka, w tym witamin: A, E i D, kwasów tłuszczowych EPA i DHA, choliny, karotenoidów. Dieta może też wpływać na zawartość witaminy C, B12, jodu i selenu w mleku matki.

Wiadomo też, że u matek z otyłością obserwuje się wyższą zawartość hormonów typowych dla tej choroby – insuliny i leptyny.

Na dodatek na skład mleka mogą też wpływać czynniki środowiskowe takie jak zanieczyszczenie powietrza i narażenie na dym tytoniowy. Mamy palące papierosy lub narażone na bierne palenie mają w mleku mniej witaminy C i składników immunoaktywnych.

Jednak niezależnie od tych wszystkich zmian, korzyści z karmienia piersią przewyższają ewentualne negatywne skutki zdrowotne dla dziecka. A więc niezależnie od tego jaka jest Twoja dieta, czy jesz dość dużo warzyw czy wolisz słone przekąski i słodycze, czy żyjesz w miejscu w którym jesteś narażona na zanieczyszczone powietrze czy nie, czy ważysz za dużo, karmienie piersią jest zawsze najbardziej optymalnym sposobem żywienia dziecka. (Chociaż oczywiście namawiamy na to, żeby zadbać o dobre odżywianie, brak kontaktu z dymem papierosowym i utrzymanie prawidłowej masy ciała, dla Twojego zdrowia!)

Zmiany w składzie mleka w trakcie trwania danego karmienia

Mleko zmienia się też w trakcie trwania pojedynczego karmienia! Kiedy dziecko przystawia się do piersi mleko jest bardziej wodniste i początkowo zawiera mniej tłuszczu. Kiedyś mówiło się o ty, że mleko w czasie jednego karmienia ma dwie fazy, teraz wiemy że wzrost zawartości tłuszczu następuje stopniowo, w miarę tego jak dziecko opróżnia pierś z mleka. Ilość laktozy (mlecznego cukru) jest niezmienna przez cały czas trwania pojedynczego karmienia.


A jeśli jeszcze nie oglądałyście to już teraz zapraszamy zapraszamy do obejrzenia live z ekspertem Małgosia Jackowska 'O zmienności mleka mamy'

Miłego oglądania :-) 


Literatura

• Bo L. I wsp. Longitudinal Evolution of True Protein, Amino Acids, and Bioactive Proteins in Breast Milk: A Developmental Perspective, The Journal of Nutritional Biochemistry (2016), doi: 10.1016/j.jnutbio.2016.06.001

• Boyce C. i wsp. Preterm human milk composition: a systematic literature review. British Journal of Nutrition, doi:10.1017/S0007114516003007

• Bravi F. I wsp. , Impact of maternal nutrition on breast-milk composition: a systematic review1Am J Clin Nutr doi: 10.3945/ajcn.115.120881.

• Chiara Peila C. I wsp. Influence of Diabetes during Pregnancy on Human Milk Composition. Nutrients 2020, 12, 185; doi:10.3390/nu12010185

• Chu M.D. et al. The Development of the Human Microbiome Why Moms Matter Gastroenterol Clin North Am. 2019 September; 48(3): 357–375. doi:10.1016/j.gtc.2019.04.004.

• Craig M.E. Early-life factors contributing to type 1 diabetes. Diabetologia.

• Davis E. et al. Microbiome Composition in Pediatric Populations from Birth to Adolescence: Impact of Diet and Prebiotic and Probiotic Interventions. Digestive Diseases and Sciences, Springer https://doi.org/10.1007/s10620-020-06092-x

• Fields D.A. A narrative review of the associations between six bioactive components in breastmilk and infant adiposity. Obesity (Silver Spring). 2016 June ; 24(6): 1213–1221. doi:10.1002/oby.21519.

• Garwolińska D. I wsp. Chemistry of human breast milk – a comprehensive review of the composition and role of milk metabolites in child development. J. Agric. Food Chem. DOI: 10.1021/acs.jafc.8b04031

• Gidrewicz and Fenton A systematic review and meta-analysis of the nutrient content of preterm and term breast milk BMC Pediatrics 2014, 14:216

• Insel R., Knip M., Prospects for Primary Prevention of Type 1 Diabetes by Restoring a Disappearing Microbe. 2020. doi: 10.1111/pedi.12756

• Jagodzinski et al. The early years of life. Are they influenced by our microbiome? Ginekologia Polska 2019, vol. 90, no. 4, 228–232

• Karmienie Piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Medyczne/Pediatria. 2016 t.13 s. 9-24

• Kim H. et al. Birth mode, breastfeeding, pet exposure, and antibiotic use: associations with the gut microbiome and sensitization in children. Curr Allergy Asthma Rep. ; 19(4): 22. doi:10.1007/s11882-019-0851-9.

• Laursen M. et al. First Foods and Gut Microbes. Front. Microbiol. 8:356. doi: 10.3389/fmicb.2017.00356

• Lis-Kuberka J., Orczyk-Pawiłowicz M. Sialylated Oligosaccharides and Glycoconjugates of Human Milk. The Impact on Infant and Newborn Protection, Development and Well-Being. Nutrients 2019, 11, 306; doi:10.3390/nu11020306

• Marousez L. et al. Epigenetics: Linking Early Postnatal Nutrition to Obesity Programming? Nutrients 2019, 11, 2966; doi:10.3390/nu11122966

• Marousez L. et al. Epigenetics: Linking Early Postnatal Nutrition to Obesity Programming? Nutrients 2019, 11, 2966; doi:10.3390/nu11122966

• Mazzocchi A. I wsp. Hormones in Breast Milk and Efect on Infants’ Growth: A Systematic Review. Nutrients 2019, 11, 1845; doi:10.3390/nu11081845

• McKeen S. et al. Infant Complementary Feeding of Prebiotics for the Microbiome and Immunity. Nutrients 2019, 11, 364; doi:10.3390/nu11020364

• Napierala M. I wsp. Tobacco smoking and breastfeeding: Effect on the lactation process, breast milk composition and infant development. A critical review. Environmental Research151(2016)321–338

• Nehring Gugulska, Żukowska Rubik, Pietkiewicz (red). „Karmienie piersią w teorii i praktyce” , wyd. Medycyna Praktyczna, 2012

• World Health Organization 2017, GUIDELINE: Protecting, promoting and supporting BREASTFEEDING IN FACILITIES providing maternity and newborn services (do pobrania: http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/259386/1/9789241550086-eng.pdf?ua=1 )

• Yan J. et al. 2014, The association between breastfeeding and childhood obesity: a meta-analysis. BMC Public Health 2014, 14:1267

• Zielińska M. Hamułka J. Protective Efect of Breastfeeding on the Adverse Health Efects Induced by Air Pollution: Current Evidence and Possible Mechanisms. Int. J. Environ. Res. Public Health 2019, 16, 4181; doi:10.3390/ijerph16214181