zapalenie piersi

Jak poradzić sobie z nawałem mlecznym i nawracającym zapaleniem piersi?

Niestety, nawracające zapalenie piersi może się zdarzać i jest to nie tylko mało komfortowa sytuacja dla mamy karmiącej piersią i jej dziecka, ale też grozi jeszcze gorszymi powikłaniami. O tym, jak sobie poradzić z nawałem mlecznym i nawracającym zapaleniem piersi pisze laktacyjna ekspertka – Maria Lepucka, położna, certyfikowana doradczyni laktacyjna. Przeczytaj.

Nawał mleczny i hiperlaktacja

Nawał mleczny kojarzony jest z początkiem laktacji. Zaraz po porodzie przez kilka dni ilość mleka jest mała (ale zwykle wystarczająca dla dziecka), a następnie koło 3-5 doby produkcja pokarmu gwałtownie wzrasta. To właśnie jest nawał pokarmu. Może mu towarzyszyć odczucie napięcia w piersiach, ich twardość i zwiększone ucieplenie. Czasem pojawia się także ból piersi i pieczenie skóry. Objawy z reguły mijają po 24-48 godzinach. Następnie laktacja powinna się zacząć stabilizować. Jednak nie zawsze tak jest – niekiedy występuje ciągła nadprodukcja pokarmu nazywana hiperlaktacją. Może ona pojawić się samoistnie lub mieć związek z nieprawidłowym postępowaniem w laktacji.

Kobiety, które naturalnie mają nadmierną produkcję mleka, często słyszą, że „taka ich uroda”. Taka sytuacja najczęściej zdarza się u matek z gruczołową budową piersi i wyższym poziomem prolaktyny.

Natomiast hiperlaktacja spowodowana nieprawidłowym postępowaniem w laktacji, często jest skutkiem nadmiernej stymulacji piersi. Matka słyszy, że nadmierna produkcja mleka to skutek zbyt częstego i długiego karmienia dziecka. Jednak jest to mało prawdopodobne (dziecko zjada tyle mleka, ile potrzebuje, a w rezultacie produkowane są ilości, które dziecko jest w stanie zjadać). Znacznie częściej za to zdarza się, że nadmierna stymulacja piersi ma związek z odciąganiem mleka laktatorem – np. wtedy, gdy matka karmi odciąganym pokarmem lub wtedy, gdy oprócz karmienia dziecka piersią, próbuje też zgromadzić zapasy.

Powikłaniem nawału mlecznego i hiperlaktacji może być zapalenie piersi.

W okresie nawału mlecznego najważniejsze jest karmienie dziecka na żądanie i według potrzeb matki. To oznacza, że dziecko karmimy wtedy, kiedy się domaga, ale nie rzadziej niż co 3 godziny, oraz proponujemy pierś wtedy, gdy mama odczuwa przepełnienie. Jeśli dziecko odmówi ssania, można odciągnąć niewielką ilość mleka laktatorem (tylko do odczucia ulgi).

Co robić w przypadku hiperlaktacji?

Jeśli wskutek nawału pokarmu lub nadmiernej produkcji mleka na późniejszym etapie laktacji, dziecko nie jest w stanie opróżnić prawidłowo piersi, warto wykorzystać naturalne metody hamujące produkcję pokarmu.

Pierwszą z nich są zimne okłady na piersi po jej opróżnieniu. Ta metoda świetnie sprawdza się także wtedy, gdy nadmierna produkcja dotyczy tylko jednej piersi (wtedy można stosować takie okłady tylko na tę pierś i w ten sposób wyrównywać dysproporcję między piersiami). Drugą jest stosowanie ziół zmniejszających produkcję pokarmu: szałwii i mięty. Najlepiej kupić zioła w listkach, nie torebkach.

Kiedy zapalenie piersi nawraca?

Zapalenie piersi objawia się:

• bólem piersi,

• zaczerwienieniem,

• pojawieniem zgrubienia, które nie znika po karmieniu,

• mniejszym wypływem pokarmu.

Mogą dołączyć objawy ogóle: grypopodobne i gorączka.

Zapalenie piersi może być powikłaniem nawału mlecznego i hiperlaktacji. Często jest też skutkiem np. urazu mechanicznego, źle dobranej bielizny czy uszkodzenia brodawek. Zapalenie piersi często jest poprzedzone zastojem pokarmu (utrudnionym wypływem z któregoś fragmentu lub całej piersi) lub obrzękiem (pierś jest twarda, obrzęknięta, ale wypływ mleka jest zaburzony).

Jeśli nie uda się wyeliminować czynnika powodującego zapalenie piersi, jest duże ryzyko, że problem będzie nawracał.

Czynnikami ryzyka nawracania zapaleń piersi są:

• utrzymującą się nadmierna produkcja mleka,

• nieprawidłowa technika karmienia,

• złe opróżnianie piersi,

• stres u matki,

• a także przebyte zapalenie piersi i leczenie antybiotykiem.

Co zrobić, gdy pojawią się objawy zapalenia piersi?

Przede wszystkim postarać się ograniczyć stres, opróżnić pierś, po czym zrobić zimny okład.

Po opanowaniu sytuacji warto zrobić wszystko, by problem nie nawracał. W tym celu warto skonsultować się też z doradcą laktacyjnym, by skorygować technikę karmienia.

Pamiętaj – gdy tylko czujesz, że coś jest „nie tak”, zacznij działać, nie czekaj aż problem sam minie! Odpowiednio wczesna reakcja oszczędzi Ci bólu i obciążającego leczenia, a przede wszystkim – nawrotów zapalenia piersi.

Mleko mamy to najlepszy wybór dla Twojego dziecka. Jeśli masz jakieś problemy z karmieniem piersią lub/i dietą swoją i dziecka, zajrzyj na nasze profile na Facebooku i Instagramie @Mleko Mamy Rządzi – znajdziesz tam wiele materiałów, opracowanych przez ekspertów laktacyjnych i dietetycznych, które mogą ci pomóc. Przy kłopotach z laktacją możesz też sięgnąć po Femaltiker Plus lub po Milanellę complex i biom przy utrudnionym przepływie mleka.

A jeśli jeszcze jakieś pytania dotyczące diety laktacyjnej, rozszerzania diety dziecka czy inne tematy związane z laktacją chodzą Ci po głowie, koniecznie napisz do nas za pośrednictwem profilu facebookowego.

Bibliografia:

1. Angelopoulou A, Field D, Ryan CA, Stanton C, Hill C, Ross RP. The microbiology and treatment of human mastitis. Med Microbiol Immunol. 2018 Apr;207(2):83-94. doi: 10.1007/s00430-017-0532-z. Epub 2018 Jan 19. PMID: 29350290.

2. Douglas P. Re-thinking benign inflammation of the lactating breast: Classification, prevention, and management. Womens Health (Lond). 2022 Jan-Dec;18:17455057221091349. doi: 10.1177/17455057221091349. PMID: 35441543; PMCID: PMC9024158.

3. Espínola-Docio B, Costa-Romero M, Díaz-Gómez NM, Paricio-Talayero JM; Comité de Lactancia Materna, Asociación Española de Pediatría. Mastitis. Puesta al día [Mastitis update.]. Arch Argent Pediatr. 2016 Dec 1;114(6):576-584. Spanish. doi: 10.5546/aap.2016.576. PMID: 27869418.

4. Berens PD. Breast Pain: Engorgement, Nipple Pain, and Mastitis. Clin Obstet Gynecol. 2015 Dec;58(4):902-14. doi: 10.1097/GRF.0000000000000153. PMID: 26512442.