karmienie-piersia-wczesniaka.jpg

Karmienie piersią wcześniaka

Czy możliwe jest karmienie piersią wcześniaka?

Wcześniak wcześniakowi nierówny… Wcześniakiem nazywamy dziecko urodzone między 23 a 37 tygodniem ciąży, o masie ciała od 500g do 2500g lub więcej.

To, czy dziecko może być karmione bezpośrednio z piersi, zależy od tygodnia ciąży w którym przyszło na świat, od jego dojrzałości i stanu ogólnego. Do efektywnego karmienia piersią raczej nie będą zdolne wcześniaki urodzone przed 34 tygodniem ciąży, gdyż z uwagi na swą niedojrzałość, mają problemy z koordynacją ssania, oddychania i połykania. Natomiast dzieci urodzone po 34 tygodniu ciąży, w większości przypadków mogą być z powodzeniem karmione piersią od urodzenia.

Czy w ogóle pojawi się mleko u mamy wcześniaka?

Oczywiście! Nie ma powodu, by mleko miało się nie pojawić. Organizm kobiety przygotowuje się do produkcji mleka już od pierwszych tygodni ciąży, a mleko przedporodowe jest produkowane przez pęcherzyki mleczne już od 16 tygodnia ciąży.

Po porodzie, gdy tylko stan mamy na to pozwala, personel medyczny powinien pomóc w ręcznym odciąganiu siary dla dziecka. Następnie, najpóźniej w ciągu 6-12 godzin od porodu należy rozpocząć stymulację laktacji poprzez regularne odciąganie pokarmu. Jeśli stan dziecka na to pozwala i jest ono w stanie efektywnie ssać pierś, odciąganie może okazać się niepotrzebne – taka sytuacja dotyczy większości wcześniaków urodzonych po 34 tygodniu ciąży.

Co zrobić, jeśli mleka jest za mało?

U mamy wcześniaka, głównie z powodu stresu, rozwój laktacji może być nieco opóźniony. W tej sytuacji, w niektórych szpitalach, wcześniaki otrzymują mleko z banku mleka kobiecego. Otrzymują je również, gdy mama ma za mało pokarmu. Na szczęście w pierwszych dobach, a nawet tygodniach, wcześniaki potrzebują na tyle mało mleka, że mama ma czas na wystymulowanie laktacji. Warunkiem powodzenia jest dobry elektryczny laktator klasy szpitalnej, systematyczne odciąganie (czyli co ok. 3 godziny, 8x na dobę) i dobre odżywianie mamy.

Czy mleko mamy wcześniaka jest tak samo wartościowe jak mleko mamy dziecka urodzonego w terminie?

Tak, mleko mamy wcześniaka jest w pełni wartościowe, ale różni się składem od mleka matki dziecka donoszonego - jest lepiej dostosowane do potrzeb wcześniaka.

Mleko kobiety, która urodziła przedwcześnie zawiera więcej białka, laktoferryny, mikroelementów takich jak żelazo, cynk, miedź magnez, a także sodu, chloru, SIgA; jest łatwiej trawione i wchłaniane. Powoduje lepszą tolerancję żywienia doustnego, również w przypadku łączenia z substancjami wzbogacającymi lub w połączeniu z odpowiednią mieszanką mleczną – zawiera bowiem enzymy wspomagające trawienie tłuszczów i węglowodanów (Oslislo, Królak-Olejnik, 2004)

Z uwagi na swą niedojrzałość, najmniejsze wcześniaki mają większe i specyficzne potrzeby żywieniowe, których mleko mamy nie jest w stanie w pełni zaspokoić. Dlatego w żywieniu dzieci z masą urodzeniową poniżej 1500g stosowany jest wzmacniacz mleka kobiecego – BMF (breast milk fortifier).

Dlaczego kp jest szczególnie ważne i pożądane właśnie w przypadku wcześniaka?

Karmienie piersią, czy karmienie mlekiem matki jest krytycznie ważne dla zdrowia i rozwoju dziecka przedwcześnie urodzonego. W terapii najmniejszych wcześniaków mleko matki, czy jeśli nie jest ono dostępne, mleko z banku mleka kobiecego, jest traktowane jak lek.

Do głównych, najbardziej znaczących korzyści płynących z karmienia mlekiem matki, zalicza się zmniejszenie ryzyka wystąpienia martwiczego zapalenia jelit (NEC), retinopatii wcześniaczej, zapalenia płuc i innych chorób infekcyjnych zarówno wirusowych jak i bakteryjnych, a także istotne skrócenie okresu leczenia w oddziale intensywnej terapii noworodka.

Korzyści te wynikają z unikalnego składu mleka kobiecego. Oprócz wartości odżywczych zawartych w białku, tłuszczach, węglowodanach, witaminach, składnikach mineralnych i makroelementach, mleko matki zawiera:

- ponad 80 enzymów, które ułatwiają trawienie,

- czynniki przeciwinfekcyjne (komórki krwi: limfocyty, makrofagi, neutrofile) i immunomodulujące,

- komórki macierzyste,

- mikroflorę jelitową.

Kiedy powinno się odbyć pierwsze kp wcześniaka?

Jeśli dziecko jest zdrowe i urodzone po 34 tygodniu ciąży, pierwsze karmienie z reguły odbywa się krótko po porodzie i może być kontynuowane w systemie rooming-in, czyli dziecko przy mamie w jednej sali.

Do pierwszego udanego, skutecznego karmienia piersią dziecka urodzonego przed 34 tygodniem ciąży, prowadzi długa droga i praca całego zespołu, w skład którego powinien wchodzić neonatolog, neurologopeda, fizjoterapeuta i doradca laktacyjny. Natomiast próby przystawiania do piersi, pierwsze mniej lub bardziej udane karmienia piersią mogą odbywać się z pomocą personelu medycznego podczas kangurowania, gdy stan dziecka na to pozwala.

Co zrobić w momencie, gdy kp wcześniaka nie jest jeszcze możliwe? Czy próbować rozkręcić i utrzymać laktację?

Stymulacja laktacji powinna rozpocząć się w możliwie jak najkrótszym czasie po porodzie. Początkowo będzie to ręczne odciąganie siary. Stymulacja laktatorem klasy szpitalnej powinna rozpocząć się w ciągu 6-12 godzin po porodzie. Początkowo konieczna może być pomoc personelu medycznego, szczególnie jeśli mama jest po cięciu cesarskim. Odciąganie pokarmu powinno odbywać się 8x na dobę, czyli co ok.3 godziny. Stres związany z narodzinami wcześniaka może utrudniać stymulację laktacji, ale nie należy się zrażać ani poddawać. Dziecko początkowo potrzebuje znikomych ilości mleka, nawet tylko kilku, kilkunastu mililitrów na dobę. Ważne jest jednak, aby mama dążyła do wystymulowania dużej produkcji pokarmu, odpowiedniej dla donoszonego noworodka czy starszego niemowlęcia, czyli ok.700-1000ml/dobę. Jest to ważne, gdyż zaniedbanie na tym etapie, będzie skutkować niedoborem pokarmu w przyszłości. Po 3 czy 4 miesiącach od porodu kilkukrotne zwiększenie produkcji pokarmu jest bardzo trudne, a zwykle wręcz niemożliwe.

Co zrobić z siarą – czy można ją jakoś przechować i podać dziecku w momencie, kiedy będzie mogło już ją wypić?

Pierwsze krople siary powinny zostać podane dziecku na śluzówki jamy ustnej, możliwie krótko po porodzie, gdy tylko jego stan będzie ustabilizowany. Kolejne porcje siary powinny być odciągane przez mamę lub personel medyczny, opisywane w kolejności pozyskiwania i mrożone do czasu, gdy stan dziecka pozwoli na jej podawanie – właśnie w kolejności w jakiej była ona odciągana.