Ciąża to czas wielkich zmian – zarówno fizycznych, jak i emocjonalnych. Wśród przyszłych mam często pojawiają się pytania: czy już teraz mogę coś zrobić, by lepiej przygotować się do karmienia piersią? Czy dieta w ciąży wpłynie na laktację? Czy warto zawczasu „trenować” brodawki? Intuicja podpowiada, że tak – ale natura ma w tej kwestii zupełnie inne plany.
Wbrew obiegowym opiniom, o rozpoczęciu laktacji nie decyduje dieta, zioła ani masaż piersi. To organizm – kierowany hormonami – sam przygotowuje się do produkcji mleka, i robi to z niezwykłą precyzją już od pierwszych tygodni ciąży. Jak więc najlepiej wspierać ten proces, nie przeszkadzając naturze? Co warto wiedzieć, by po porodzie z większym spokojem rozpocząć karmienie dziecka?
Czy w czasie ciąży powinno się spożywać określone produkty lub grupy produktów, by wspomóc laktację?
Zacznijmy od tego, że kobieta w ciąży ma wpływ na zdrowie swoje i maluszka, ale nie na ilość pokarmu. To organizm sam wie, co robić. Już od pierwszych tygodni ciąży, pod wpływem hormonów, następuje przebudowa, rozbudowa oraz stopniowe dojrzewanie tkanki gruczołowej w piersiach. O rozpoczęciu produkcji mleka decyduje urodzenie całego łożyska – od tego momentu przestają działać hormony wstrzymujące rozpoczęcie produkcji pokarmu. Żadna dieta nie zainicjuje tego procesu. Co do samego żywienia, oczywiście, ze względu na zdrowie swoje i maluszka, kobieta w ciąży powinna odżywiać się zdrowo, zgodnie z piramidą żywienia, nieznacznie zwiększając kaloryczność posiłków w III trymestrze. Są jednakże pewne składniki odżywcze, których optymalne porcje są trudne do uzyskania z samej tylko diety. Są to np. witamina D, foliany, DHA czy cholina.
Czy w okresie ciąży warto sięgać po zioła, herbatki czy suplementy wspomagające rozkręcenie laktacji?
Kobieta w ciąży powinna przyjmować witaminy i minerały zalecane przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne czy inne gremia eksperckie oraz wskazane przez lekarza prowadzącego. Jeśli jej dieta jest dosyć dobrze zbilansowana, z reguły nie potrzebuje nic więcej. Preparaty wspomagające laktację są w tym okresie zbędne, ponieważ, po pierwsze, na tym etapie nie ma ona sensu, a po drugie, hormony produkowane przez łożysko powstrzymują jej pełny rozwój i żadne suplementy tego nie zmienią.
Czy istnieją sposoby na przygotowanie piersi do karmienia dziecka? Czy można stosować masaże i hartowanie brodawek, zwłaszcza tych płaskich i wklęsłych?
Masaże czy inne manipulacje wokół brodawek sutkowych pobudzają wydzielanie oksytocyny, co z kolei może prowadzić do przedwczesnego porodu. Dlatego w okresie ciąży nie poleca się żadnych zabiegów mających przygotować piersi do karmienia. Drugim, równie ważnym powodem jest to, że te zabiegi mają praktycznie zerową skuteczność. Natomiast po porodzie sprawy mają się zupełnie inaczej – tkanki pozostają jeszcze pod wpływem hormonów, przez co są bardziej podatne na rozciąganie. Stosowanie odpowiednio dobranych nakładek formujących czy masaży jest pomocne i daje dobre efekty w przypadku „problematycznych” brodawek płaskich lub wklęsłych.
Czy istnieje„niezbędnik” dla przyszłych mam, które planują karmić piersią?
Złota lista niezbędnych środków nie istnieje, ponieważ tak naprawdę nie da się przewidzieć wszystkich możliwych scenariuszy. Niemniej, wygodna poduszka do karmienia w kształcie dużego rogala może się bardzo przydać. Warto też mieć czystą lanolinę do smarowania brodawek, ponieważ pierwsze przystawienia dziecka do piersi nie zawsze są udane, może pojawić się ból czy ranki na brodawkach sutkowych. Dobrze też znaleźć wcześniej zaufanego doradcę laktacyjnego, który będzie wsparciem w pierwszym okresie karmienia. Ale najważniejsze, to zdobycie jak największej wiedzy o laktacji jeszcze przed porodem. Godne polecenia źródła to strona Centrum o Laktacji oraz seria filmów edukacyjnych przygotowana przez wydawnictwo Medycyna Praktyczna.
Jakie są pomocne akcesoria do karmienia piersią?
Karmienie piersią to proces, który wymaga od mamy zarówno cierpliwości, jak i pełnego zaangażowania. Na szczęście dostępnych jest wiele pomocnych akcesoriów, które mogą znacząco ułatwić ten etap macierzyństwa. Zarówno przed porodem, jak i w pierwszych tygodniach po narodzinach dziecka, warto rozważyć zaopatrzenie się także w:
- biustonosze do karmienia z łatwym systemem odpinania miseczek,
- silikonowe osłonki na brodawki łagodzące dyskomfort i ból przy ich pękaniu,
- koszulę nocną lub dzienną z wygodnym dostępem do piersi,
- chłonne wkładki laktacyjne zapobiegające przemoczeniu bielizny,
- laktator – ręczny bądź elektryczny – wspomagający odciąganie mleka,
- pojemniki do higienicznego przechowywania pokarmu.
Przygotowanie do karmienia piersią – podsumowanie
Choć karmienie piersią kojarzy się z czymś naturalnym, wiele kobiet zastanawia się, czy można się do niego przygotować jeszcze w czasie ciąży. Jak pokazuje wiedza medyczna – to natura przejmuje stery, a organizm już od pierwszych tygodni samodzielnie przygotowuje piersi do laktacji. Dieta, suplementacja czy masaże nie uruchomią produkcji mleka wcześniej, ale zdrowe odżywianie, zgodne z zaleceniami ekspertów, pozytywnie wpływa na rozwój dziecka i dobre samopoczucie mamy.
Zamiast skupiać się na metodach „rozkręcania” laktacji przed porodem, warto postawić na zdobywanie rzetelnej wiedzy, przygotowanie logistyczne (wygodne ubrania, akcesoria, kontakt do doradcy laktacyjnego) oraz zrozumienie, jak działają mechanizmy związane z karmieniem. Po porodzie – wtedy, gdy laktacja się rozpocznie – przyjdzie czas na konkretne działania wspierające proces karmienia noworodka.
Nie istnieje uniwersalna recepta ani gotowy „zestaw obowiązkowy” – każda mama i każde dziecko to inna historia. Kluczem jest elastyczne podejście, cierpliwość oraz świadomość, że karmienie piersią to proces, który dojrzewa i rozwija się stopniowo – razem z Wami.
https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/temattygodnia/70635,12-filmow-o-karmieniu-piersia